Còn tiễn Xuân tàn ...

Còn tiễn Xuân tàn một tiếng chim 

MẠN HỨNG Ở SƠN PHÒNG

Phải trái rụng theo hoa buổi sớm

Danh lợi lạnh với trận mưa đêm

Hoa tàn, mưa tạnh non im vắng

Xuân cỗi còn nguyên một tiếng chim*

Sơn phòng mạn hứng kỳ 2

Thị phi niệm trục triêu hoa lạc

Danh lợi tâm tùy dạ vũ hàn

Hoa tận vũ tình sơn tịch tịch

Nhất thanh đề điểu hựu xuân tàn

Sơ Tổ Trúc lâm

Trần Nhân Tông

山房漫興其二  

是非念逐朝花落，

名利心隨夜雨寒。

花盡雨晴山寂寂，

一聲啼鳥又春殘。 

Dịch Nghĩa :

Phòng Núi Khởi Hứng Kỳ 2

Niềm thị phi rụng theo hoa buổi sớm

Lòng danh lợi lạnh theo trận mưa đêm

Hoa rụng hết, mưa đã tạnh , núi non tịch mịch

Một tiếng chim kêu lại cảnh xuân tàn.

Dịch Thơ :

Phải, trái, niệm rơi hoa buổi sớm.
Lợi, danh lòng lạnh trận mưa đêm.
Hoa tàn, mưa tạnh, non yên tĩnh.

Còn tiễn xuân tàn, một tiếng chim

Thầy Giới Đức dịch

Phải, trái, rụng theo hoa buổi sớm.

Lợi, danh lạnh với trận mưa đêm.

Hoa tàn, mưa tạnh, non im vắng.

Xuân cỗi còn dư một tiếng chim.

 

Đỗ văn Hỹ dịch

…

 

Thị phi niệm trục triêu hoa lạc,

Danh lợi tâm tùy dạ vũ hàn.

“Thị phi” là phải quấy, “niệm trục” là niệm đi theo, “triêu hoa lạc” là sáng sớm hoa rơi rụng. Nghĩa là sáng sớm nhìn ở ngoài sơn phòng thấy các đóa hoa rơi từng cánh xuống đất thì niệm thị phi của chúng ta cũng theo đó mà rụng rơi. Tâm danh lợi cũng theo trận mưa đêm lạnh mà nguội lạnh đi.

Hai câu này Ngài diễn tả lúc ở căn phòng trên núi để tu, khi sáng ra thấy hoa trước cửa thất rơi rụng thì tâm thị phi cũng theo đó mà rụng. Tối mưa đêm lạnh thì tâm danh lợi cũng nguội lạnh theo mưa đêm.

Hoa tận vũ tình sơn tịch tịch,

Nhất thanh đề điểu hựu xuân tàn.

Hoa đã rụng hết, mưa đã tạnh núi vẫn lặng lẽ. Một tiếng chim kêu mùa xuân đã qua. Hai câu này nghe khó hiểu nhưng ý nghĩa rất thâm trầm. Bởi vì khi niệm thị phi của chúng ta rơi rụng hết, tâm danh lợi cũng tan nát rồi lúc đó chỉ còn một Tâm thể nguyên vẹn tĩnh tại qua hình ảnh ngọn núi lặng lẽ dường như vô tình, nhưng: "Nhất thanh đề điểu hựu xuân tàn", trong ngọn núi tịch tĩnh đó lại có tiếng chim hót lên, nó đang tiễn xuân đấy .. mùa xuân đã qua rồi. 

Như vậy để thấy rằng, khi chúng ta không còn bị trói buộc bởi tâm niệm thị phi, lợi danh .. thì lúc này chỉ còn lại Bản Tâm thanh tịnh, trong sáng. Tâm thể không phải vô tri, vô giác mà Tánh giác đã bừng khởi. Một tiếng chim kêu, nhận ra tánh giác chân thật của mình, mọi quyến rũ đều tàn lụi. Đó là chỗ kỳ đặc của Ngài chỉ cho chúng ta thấy vậy. 

Sư Ông Trúc Lâm

 *Thầy Thích Thanh Từ dịch