Lòng ta hoa nở mãi

“Mùa xuân nào có đến

Mùa xuân nào có đi

Lòng ta hoa nở mãi

Thơm ngát nụ huyền chi.”

Thầy Viên Minh  

 

Mùng Năm Tết Trận Thắng To

MÙNG NĂM TẾT TRẬN THẮNG TO 

"Mùng năm Tết trận thắng to,

Gió reo còn vẳng tiếng hò ba quân"

Quân đội Tây Sơn dưới sự lãnh đạo của Vua Quang Trung đã đánh bại 20 vạn quân Thanh trong một chiến dịch thần tốc vào mùa Xuân năm Kỷ Dậu ... đó là thông tin quen thuộc mà chúng ta vẫn từng biết đến lâu nay. Sử liệu nhà Nguyễn cũng ghi lại số liệu gần như vậy mặc dù Triều Tây Sơn vốn là lực lượng thù nghịch của Họ. Còn với thông tin từ phía Nhà Tây Sơn thì số địch quân bị đả bại đương nhiên là còn vống lên hơn nữa. Bên Thắng thì thường sẽ nâng tố quân số đối thủ lên để khoe cái giỏi, cái tài .. còn Bên Thua thì đổi lại phải báo giảm số quân của mình xuống mà che giấu cái kém cỏi, cái sai lầm. Trong "Hàn Các Anh Hoa" của Ngô Thì Nhậm có đoạn: 

    "Trẫm ứng mệnh Trời và thuận lòng người, nhân thời thế làm cách mệnh, lấy việc binh mà bình định thiên hạ. Viên tổng đốc Tôn Sĩ Nghị nhà các ngươi, tài đong đấu rá, nghề mọn nho sinh, không biết những điều chủ yếu trong việc dùng binh, vô cớ đem 29 Vạn quân ra khỏi cửa quan, vượt suối trèo non, vô cớ xông vào chỗ hiểm để gây binh hấn, khiến cho các người: một lũ dân đen vô tội phải nằm sương gối tuyết và chết ở hòn đạn, mũi tên. Đó là tội của Tổng đốc nhà các ngươi"

Nhưng gần đây đã xuất hiện những ý kiến cho rằng chiến công này của quân Tây Sơn thực ra chẳng có gì ghê gớm cả vì Thanh Binh chỉ có 1 dúm quân - chừng đâu độ 8000 - 10.000 lính. Những ý kiến này dựa trên nguồn sử liệu Nhà Thanh - Bên Bại Trận để mà Xét Lại một cách rất Thiếu Thuyết Phục

Tại sao lại Thiếu Thuyết Phục?

Chúng ta cứ thử tưởng tượng xem khi Thanh Triều chuẩn bị phát binh đánh An Nam thì họ sẽ thảo luận cái gì?

Ngoài việc hoạch định mục tiêu, lực lượng tham chiến, tướng chỉ huy, quân lương, hướng tiến quân, thời gian ... họ sẽ phải luận bàn đến lai lịch của đối thủ. Mà đối thủ này không hề là hạng tầm thường - Tống Binh, Nguyên Binh, Minh Binh đều đã từng thất trận và phải triệt quân nghị hoà.

Tuy rằng Triều Tây Sơn không phải là lực lượng duy nhất thống trị An Nam nhưng những thành quả quân sự của Họ thì cũng rất đáng gờm.

Chỉ cần điều động có non vạn binh sĩ mà Thanh Triều đã quyết phát binh Nam Chinh thì phải nói rằng đây chắc chắn là quân đội nhà Zời .. hoặc là lực lượng đặc biệt kiểu Delta hay Cẩm Y Vệ Minh Triều.

Chúng ta lại thử so sánh đối chiếu chiến dịch này với những lần điều binh Chinh Nam của các Triều Đại Trung Hoa trước đây xem thế nào.

Năm Vĩnh Lạc thứ 4 (1406) theo Minh Sử, để chuẩn bị cho chiến dịch Nam Chinh - Minh Thái Tông đã lập bộ chỉ huy và bổ nhiệm Chu Năng giữ chức Tổng binh, Trương Phụ Hữu phó tướng quân chỉ huy cánh quân Quảng Tây, Mộc Thạnh Tả phó tướng quân, đặc trách cánh quân Vân Nam. 

Hướng Quảng Tây gồm quân chủ lực các vệ thuộc lưu vực sông Dương Tử, và các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây; tổng số 8 vạn được tăng cường thêm 1 vạn kỵ binh tinh nhuệ.

“Ngày 1 tháng 5 năm Vĩnh Lạc thứ 4. Sắc dụ Đô chỉ huy Sứ ty Chiết Giang, Phúc Kiến, Giang Tây, Quảng Đông, Quảng Tây, Hồ Quảng điều quân 80.000 đến Quảng Tây đợi lệnh chinh thảo.”

"Ngày 15 tháng 5. Sắc cho 20 vệ: Trấn Giang, Tô Châu, Trấn Hải, Kim Sơn, Kiến Dương, Tân An, Cửu Giang, Nghi Chân, Cao Bưu, Hoài An, An Khánh, Lục An, Trừ, Thọ, Tứ, Dương, Phì, Từ, Lô, Tuyên, tuyển kỹ kỵ binh một vạn tên; điều đến Quảng Tây đợi lệnh chinh phạt An Nam.”  ( Minh Thực Lục )

Minh Thái Tông cũng lưu ý đến các đạo binh thuộc dân tộc thiểu số, nỗi tiếng chiến đấu gan dạ nên cho tuyển thêm 45000 lính tại các tỉnh Quảng Tây, Hồ Quảng, Chiết Giang, Phúc Kiến. 

“ Ngày 7 tháng 6. Sắc dụ quan Đô đốc Đồng Tri Quảng Tây Hàn Quan, Đại Lý Tự khanh Trần Hiệp tập hợp 30.000 Thổ quân tại các nha môn thuộc tỉnh Quảng Tây, vào ngày mồng 10 tháng 9 đợi tại phủ Thái Bình đi chinh thảo"

“Ngày 10 tháng 6. Sắc cho Ðô chỉ huy Sứ ty Hồ Quảng, Chiết Giang, Phúc Kiến tăng điều động Thổ quân 15.000 tên. Các vệ tại Phúc Kiến, Chiết Giang tuyển quân Thát tinh nhuệ tráng kiện; tất cả đều điều đến Quảng Tây chờ lệnh.” ( Minh Thực Lục )

Cánh quân hướng Vân Nam, do Tây bình hầu Mộc Thạnh chỉ huy, gồm 7 vạn và cũng được tăng cường 5 ngàn quân kỵ thuộc Tứ Xuyên. Như vậy tổng lực lượng Nam Chinh là 21 vạn lính.

“Ngày 24 tháng 4. Sắc dụ Thục vương Xuân tuyển 5000 quân kỵ binh và bộ binh, các Đô Chỉ huy Sứ ty Vân Nam, Quí Châu, Tứ Xuyên tuyển 70.000 quân ; tất cả lệ thuộc Tây bình hầu Mộc Thạnh thao luyện tại Vân Nam để chuẩn bị chinh phạt.” ( Minh Thực Lục )

Còn Thời Nhà Tống Thì sao? 

Sau chiến dịch hiếm có "Tiên Phát Chế Nhân" - tấn công phủ đầu vào các Châu Ung, Liêm, Khâm rồi rút lui an toàn của quân đội Lý Triều dưới quyền Thái uý Lý Thường Kiệt thì Nhà Tống đã mở cuộc hành quân lớn sang xâm lăng Đại Việt với lực lượng khoảng 12 vạn quân tinh nhuệ do Quách Quỳ chỉ huy

Tống Sử ghi lại các chiếu chỉ của Vua Tống Thần Tông

“ Trường Biên tức Tống Thư, quyển 271. Ngày Giáp Dần tháng chạp năm Hy Ninh thứ 8, (4.2.1076) Vua lại ban chiếu: 'Từ kinh sư đến Ung châu, lần lượt các nơi chuẩn bị 10 vạn quân. Từ kinh sư đến Quảng Châu (Quảng Đông) chỉ chuẩn bị lần lượt 2 vạn quân 1 tháng lương. Hẹn tháng giêng năm sau đầy đủ, cho phép mượn kho Thường bình, tiền và ngũ cốc để ứng phó, rồi dần dần trả lại.”

Theo Chuyển vận sứ Quảng Tây Lý Bình Nhất, số quân 10 vạn di chuyển theo hướng Quảng Tây, cần 40 vạn dân công; khiến Vua Thần Tông lo lắng số lượng dân công quá nhiều, sợ cung cấp không xuể, nên yêu cầu Quách Quì tính lại. Quì ước tính với số quân 10 vạn, cộng 1 vạn ngựa cho kỵ binh, cần 40 vạn dân công là phải. Tuy nhiên sẽ tìm cách giảm thiểu, bằng cách mua trâu bò giết thịt dần, tạm để những đồ vật nặng tại hậu cứ, vận chuyển lúc cần, nên chỉ sử dụng 20 vạn dân công:

“Trường Biên, quyển 274. ngày Bính Tuất mồng một tháng 4 năm Hy Ninh thứ 9, Thiên tử phê rồi giao cho bọn Quách Quì:

‘Căn cứ lời tâu của Chuyển vận sứ Quảng Tây Lý Bình Nhất: ‘Tương lai đại quân tiến đánh, hợp dùng dân phu 40 vạn mang lương thực, điều động từ Lưỡng Hồ (Hồ Bắc, Hồ Nam) trở về nam, thi hành theo lệ phu dịch.’ Rõ ràng là quá lớn, kinh động nhân tình, truyền tin xa gần, trên đạt đến triều đình, thực là bất tiện. Các khanh hãy ước tính nhiều cách về vấn đề số lượng vận tải, lương thực lính, dân phu, rồi cấp tốc trình lên.’

...

Quách Quì tâu:

‘Tra khám kỹ lời tâu của Bình Nhất, ước tính quân lính 10 vạn người, ngựa 1 vạn con; kế toán cần 40 vạn dân phu mang lương ăn trong tháng và cỏ cho ngựa. Huống vào biên giới, dẹp sạch giặc Giao tại các sào huyệt, khó có thể chỉ huy lấy 1 tháng làm kỳ hạn, nếu ước tính lâu hơn, thì sợ số tiêu phí phải nhiều hơn. Nay tính toán tương lai vào biên giới, lương thực mang theo quân, khi đến những nơi sản xuất được mua trâu giết thịt để ăn thêm, nếu như lương thực quân không thiếu, đưa vào đồn điền sử dụng vào việc canh nông; như vậy sẽ giảm bớt gạo và số người khiêng..."

Về số quân 12 vạn, đại bộ phận chủ lực và kỵ binh do Quách Quì đưa từ phương bắc xuống, quân này thuộc loại tinh nhuệ. Tại miền nam, các lộ Quảng Đông, Quảng Tây, Phúc Kiến; ngoài số quân cơ hữu, còn được lệnh mộ thêm, cứ 500 người biên chế thành 1 chỉ huy; riêng lộ Quảng Tây, chấp nhận dùng lại quân bại trận tại 3 châu Ung, Khâm, Liêm.

“Trường Biên, quyển 273. Ngày Canh Thân tháng 3, chiếu triệu tập quân bại tan tại 3 châu Ung, Khâm, Liêm; đều được tha tội.

Lại ban chiếu rằng trong lộ Quảng Đông có nhiều nhân tài trẻ khỏe bị đày; lệnh ty Kinh lược sai quan tuyển chọn đưa đến Quảng Châu, cứ 500 trăm người tổ chức thành 1 chỉ huy, đặt tên là Tân Trừng Hải, phương pháp y như Quảng Tây.”

Ngoài ra triều đình Tống còn đặt kế hoạch dùng thủy quân đánh mặt biển; cùng liên lạc với các nước Chiêm Thành, Chân Lạp quấy phá tại phương nam Đại Việt

Trở lại với các số liệu quân binh Delta Force Nam Chinh theo Thanh Sử:

"Hiện tại Tôn Sĩ Nghị tiếp tục điều động thêm 5 ngàn lính Quảng Đông, 1 ngàn lính Quảng Tây; dùng 8 ngàn tên đánh thành nhà Lê, 2 ngàn đồn trú tại Lạng Sơn, cộng số quân đã điều là 1 vạn, quân số tăng lên gấp bội. Hiện nay viên Đốc mang quân xuất quan, thanh thế mạnh mẽ, công việc sẽ không khó để đạt được thành công đúng hẹn. Nhưng lính đi, lương phải vận chuyển kèm theo, mọi việc do Tôn sĩ Nghị và Tôn Vĩnh Thanh bàn bạc lo liệu cho kỹ. 

Nếu sau khi ra khỏi quan ải, tiến thẳng đến thành nhà Lê; tiếng trống thúc quân dấy lên, bắt sống được Nguyễn Huệ, thì đó là điều hay nhất. Nếu lần lữa ngày tháng, số lương thực mang đi không đủ, tại xứ đó lại khó thu mua, tất phải cần phương tiện vận chuyển từ trong nội địa. Vận chuyển như thế nào, dọc đường lập đài xây trạm ra sao, các viên Tổng đốc, Tuần phủ đã tính đến chưa, tại sao chưa tâu trình rõ ràng? Nay truyền Tôn Sĩ Nghị, Tôn Vĩnh Thanh sau khi đem quân ra khỏi quan ải, vấn đề lương thực trù biện như thế nào, phải cấp tốc tấu rõ ràng.” (Thanh Thực Lục, Cao Tông Thực Lục, quyển 1314)

Bản tấu của Tôn Sĩ Nghị ngày Giáp Tuất 16, tháng 9, năm Càn Long 53 (Mậu Thân - 14.10.1788):

 "Thần hiện nay kính tuân dụ chỉ gửi hịch điều động 5000 quân Quảng Đông, ra lệnh cho Tổng binh Trương Triều Long, Lý Hoá Long cùng nhau chuẩn bị cho chu đáo, theo đường thủy đến biên cảnh Việt Tây, dự bị xuất quan. Xét các quan ải nay đã phân ra đóng ở Quảng Tây 4000 người, nay điều thêm 1000 nữa, tính cả Việt Đông, Việt Tây thì là 1 vạn người, đủ để sai khiến. Mai sau tiến lên đánh dẹp, thiết nghĩ đưa đi 8000 quân đến thẳng Lê Thành bắt tên đầu sỏ, chia đường chặn bắt, 2000 còn lại đóng ở Lạng Sơn thanh viện phía sau. Các doanh ở quan ải Trấn Nam, Bình Nhi cùng các biên cảnh phụ cận Quảng Tây chia ra phòng thủ, để thêm thanh uy"(sách "Cung Trung Đáng Càn Long Triều Tấu Triệt", quyển 69 và "Khâm Định An Nam Kỷ Lược", quyển 4)

Vậy là đã rõ lực lượng Thanh Binh Nam Chinh theo tài liệu của phía bại trận là vào khoảng 1 vạn lính trong đó có 2000 quân dự bị vẫn đồn trú tại Lạng Sơn chưa hề tham chiến. 

Tuy nhiên, điều kỳ lạ là cũng theo các ghi chép của chính Họ thì số lính thương vong và bị bắt làm tù binh .. lại nhiều vống hơn cả 8000 quân tham chiến. "Thanh Cao Tông Thực Lục" có 3 văn bản nằm rải rác trong các quyển 1345, 1369, 1393 cho ra số tướng tá lẫn binh sĩ nhà Thanh bỏ mạng ở An Nam (không tính dân phu) như sau:

    "Trong năm vừa qua truy cứu những người sang đánh An Nam chết trận có một Thổ tri châu Điền Châu là Sầm Nghi Đống, 1 Phó tướng là Hình Đôn Hành, 3 Tham tướng là bọn Dương Hưng Long, Anh Lâm, Vương Tuyên, 6 Du kích là bọn Minh Trụ, Vũ Tông Phạm, Trương Thuần, Vương Đàn, Trương Hội Nguyên, Lưu Việt, 1 Thủ bị là Lê Chí Minh, 1 thổ Thiên tổng là A Cát, 18 ngoại uỷ ngoại ngạch là bọn Hoàng Nhất, 4.619 binh lính là bọn Vương Tư Hạo. Theo lệ tế và chôn cất, thưởng tuất; tất cả đều được thờ trong Chiêu Trung Từ." 

    "Trong năm vừa qua, truy cứu những người chết trận trong chuyến đánh An Nam có: 1 Du kích là Tiêu Ứng Đắc, 6 Đô ty là bọn Hư Lô Văn Khôi, 9 Thủ bị là bọn Phùng Thiên Dư, 14 Thiên tổng là bọn Dương Khởi Long, 10 Bả tổng là bọn Lý Thế Tuấn, 91 ngoại uỷ là bọn Tạ Đình Siêu, 14 ngoại uỷ ngoại ngạch là bọn Ngô Tú Phương; còn lại mã binh, bộ binh, quân sĩ là bọn Lý Thượng Thông 6.876 người. Theo lệ tế và chôn cất, thưởng tuất; tất cả đều được thờ trong Chiêu Trung Từ." 

    "Trong năm vừa qua, truy cứu những người sang đánh An Nam chết trận có 1 Thiên tổng là Trần Siêu Thụy, 1 Bả tổng là Trần Hồng Du, 4 ngoại uỷ là bọn Viên Cẩm Tiêu, 99 binh lính là bọn Tiết Thăng. Theo lệ tế và chôn cất, thưởng tuất; tất cả đều được thờ trong Chiêu Trung Từ." 

Chỉ xét riêng số lính đánh trận tử vong đã cộng thành 4.619 + 6.876 + 99 =  11.594 (lính)

     

Trong 1 tấu thư gửi về triều đình, khoảng hạ tuần tháng 3, tổng đốc Lưỡng Quảng Phúc Khang An tâu rằng:

   "Ngoại trừ các binh đinh trước sau vào cửa khẩu trở về, tổng cộng hơn 8000 người, đã được Tôn Sĩ Nghị tâu lên sự thực. Từ khi thần đến Nam Quan, mỗi ngày số binh lính lần lượt tiến quan cũng đến 3-4, có khi 7-8 người không chừng, hỏi ra hoặc là bệnh hoạn, hoặc là bị thương nặng không thể đi lại được...." (Khâm Định An Nam Kỷ Lược, quyển 18)

Chắc cái vị Phúc Khang An này chẳng hơi đâu mà tấu láo làm gì nhỉ. Vậy gộp số quân chạy thoát được về là hơn 8000 người cộng với số tử vong 11.594 đã thành 2 vạn lính Cẩm Y Vệ rồi đấy

Chưa hết, sau trận Kỷ Dậu gần 5 tháng thì Phúc Khang An, Tôn Vĩnh Thanh, Hải Lộc đứng chung tên trong 1 tấu văn gửi về triều đình cho hay: 

     "Bọn người Di (An Nam) trên đường vì được Nguyễn Huệ báo cho biết nên phàm gặp phải quân binh Thiên Triều lạc đường rơi rớt phía sau thì cấp cho lương thực lộ phí; dạo gần đây còn cho giày dép quần áo tiền bạc, mỗi trạm dịch thì cấp cho hoặc 1000, hoặc vài trăm tiền khác nhau. Từ mùng 7 tháng 4 đến nay, bọn thần tâu lên về số quân binh, phu dịch đến cửa quan, số người tiếp tục về thêm còn có bọn Thiên tổng Tống Phùng Chấn, ngoại ủy Lâm Đại Chương cùng quân binh 60 người... " (Khâm Định An Nam Kỷ Lược, quyển 20)

Lại còn phải tính đến số tù binh đã được Quân Tây Sơn trao chả nữa chứ nhỉ - Tấu văn của Tôn Sĩ Nghị, Tôn Vĩnh Thanh gửi ngày Tân Hợi 24, tháng 2, năm Càn Long 54 (Kỷ Dậu) có đoạn:

"Ngày 22 tháng 2, Nguyễn Huệ sai Di mục trở lại, 3 lần đến quan ải trình tiến biểu văn, đem những quan quân chưa ra được, tổng cộng hơn 500 người, lần lượt đưa đến trước cửa quan. Thần ra lệnh cho các quan văn võ coi cửa ải cho họ vào, trong số đó có hơn 300 quan quân, còn thổ binh, phu dịch hơn 200 người, tra hỏi cặn kẽ. Cứ như lời khai thì ngày mồng 5 tháng Giêng, sau khi quan binh triệt thoái, Nguyễn Huệ lập tức cho người báo cho các nơi biết, nếu như có quan quân ở đâu, nay đã nhận được dụ của Thiên Triều ra lệnh sẽ đưa trở về. Bọn chúng tôi đoán chắc họ không dám giết hại, nên lập tức tra xét số người cho rõ ràng rồi cung cấp lương thực. Lại cứ theo các Di mục bẩm xưng, còn đang có thêm 200 người nữa còn đang trên đường đi ở sau, xem chừng không dám giữ ai lại để thêm tội lỗi." (Cung Trung Đáng Càn Long Triều Tấu Chiệp, quyển 71 và Khâm Định An Nam Kỷ Lược, quyển 16)   

Sau đợt trả tù binh đầu tiên nêu trên, còn có 3 lần chính thức trao trả tù binh nữa. 

Theo bản tấu của Phúc Khang An:

       "Nguyễn Huệ lần đầu tống xuất quan binh, dân phu bao gồm hơn 500 người, lần thứ 2: 39 người, Tôn Sĩ Nghị đã kiểm nhận tâu lên. Về sau lần thứ 3 đưa đến 28 người, lần thứ 4: 18 người cũng đều điểm nhận cả...."(Khâm Định An Nam Kỷ Lược, quyển 17)

Khâm Định An Nam Kỷ Lược, quyển 10 cũng hé lộ về số quân của thổ tri châu Điền Châu Sầm Nghi Đống mang theo riêng cho ông ta đã là 2000 lính. 

    "Lại nhận được bẩm xưng của Sầm Nghi Đống trước đây đem Thổ binh 1.500 người, sợ binh thế hơi ít nên lại đưa thêm 500 Thổ binh nữa, tổng cộng 2.000 quân, ngày 23 tháng 10 lên đường, liên hợp với Thổ quan châu Bảo Lạc cùng tiến..."

   Vậy mà Đại Quân cũng chỉ vẻn vẹn có 8000 thì đúng thật là Tấu Hài 

Kiểm Toán Quốc Tế cho thấy con số tương đối theo sổ sách chứng từ của chính phía Thanh Triều đã là khoảng 2 vạn quân Nam Chinh ( hơn 8000 quân đào thoát + 11.594 lính trận vong và 4 lần trả tù binh chính thức công khai với 424 lính )

Nhưng cho dù quân số sau kiểm toán đã lớn hơn gấp đôi so với 8000 quân đã tiến đánh Thăng Long thì cũng là rất ít ỏi so với những đợt tiến quân trước đây của Nhà Tống ( 12 vạn lính ), Nhà Minh ( 21 vạn lính ).. như đã dẫn ở trên.

 Tiến đánh một đối phương không dễ nhằn với không ít chiến quả đối đầu, lại tiến quân sâu vào nội địa của Họ - nơi có địa hình, địa lý và điều kiện môi trường không phù hợp mà chỉ điều động trên dưới 2 vạn quân thì quả thật là rất .. Phiêu Lưu.

    Thế còn số liệu từ các giáo sĩ Phương Tây thì sao? - chắc họ cũng không có nhiều thiện cảm với Nhà Tây Sơn. Theo các nguồn tin mà Họ hóng được rồi biên lại vào Nhật Ký thì lực lượng Thanh Binh lên đến gần 30 vạn quân.

" Ngày 13 tháng 11, hai người lính Bắc kỳ, thuộc quân đội Tây Sơn chạy trốn đến nơi chúng tôi ở và kể lại rằng quân Nam kỳ đã bị đánh tan trong 6 cuộc giao chiến; một số lớn tử trận, quân còn lại thì tẩu tán. Tin đầu đó được đón tiếp theo nhanh chóng bởi nhiều tin khác: Chiều Ngày 15 và hôm 16, Đại tư mã và các sĩ quan Tây Sơn khác đã rời bỏ thủ đô và chạy trốn với dội ngũ, khí giới và hành lý họ. Nhưng không thấy ai bị bắt cả. Ngày 17, một phần quân đội Trung Hoa vào thủ đô cùng với vua Chiêu Thoũng(Thống). Ngày 19 xứ giả của Hoàng đé Trung Hoa là đại tướng chỉ huy quân đội Thiên hoàng tên gọi là Toũ Đốc (Tổng đốc Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị) đã nhiệm mệnh và tuyên bố Chiêu Thoũng làm vua Bắc kỳ. Viện binh Trung Hoa gồm độ 280.000 người, một nửa đóng trong thành phố, nửa còn lại ở bên kia sông. Quân đội đó được cung cấp rất nhiều lương thực cần thiết mang từ bên Trung Hoa sang. Thành thử họ không phải là một gánh nặng cho Bắc kỳ và không hề quấy nhiễu dân chúng. Quân Trung Hoa đã phá tan tất cả các đồn vệ binh quân Tây Sơn lập trong kinh thành hay trong vùng lân cận. Người Nam kỳ nào rơi vào tay chúng đều bị xử tử không tha một ai. " (Trích: Những trang nhật ký của Hội Truyền giáo ở Bắc kỳ, đã chép các việc xảy ra ở Bắc Kỳ rồi gửi về Hội Truyền giáo Trung ương ở Paris. Thời kỳ này Giáo hội được điều khiển bởi Đức giám mục Davoust (Jean) 1728-1789. Ông đến Bắc kỳ năm 1753 )

...

Có bao nhiêu Sử Gia dám biên lại sự thật không mấy tốt đẹp về Lãnh Tụ hay Triều Đại mà mình đang sinh sống? - Sự Thật sẽ chỉ tương đối là Thật khi người viết có Nhân Cách, có quan kiến tương đối khách quan và đã thoát ra ngoài vòng kiểm toả của Tiền Bạc, Tư Tưởng Chính Trị  cũng như Pháp Luật Sở Tại.

Trong một thời đại mà thông tin nó ngồn ngộn như hiện nay - chúng ta hãy phấn đấu trở thành người tiêu dùng thông thái, biết chọn lựa những nguồn tin, vật phẩm .. tương đối sạch, tương đối tin cậy để mà sử dụng. Chúng ta cũng cần nâng cao nhận thức, có chủ kiến để mà phân định một cách tương đối khi tiếp nhận những thông tin, kiến thức miễn phí đang ngập tràn cõi mạng - đừng chỉ tin vì nguồn tin khả tín bất kể điều đó nó đầy rẫy sự .. Phi Lí

Mùng 5 Tết Bính Ngọ

*Thơ Hằng Phương

*Photo: Tượng Vua Quang Trụng tại Gò Đống Đa - 12.9.2025

Ngày xưa mộng ước ta nhiều lắm

Ngày xưa mộng ước ta nhiều lắm

Ta ước làm vua cả thế gian

Ta muốn làm quan, ngội tể tướng

Lớn khôn ta chỉ đứng che tàn!

...

Vương Đức Lệ

*Tranh Đông Hồ 

Bảo Tàng Mỹ Thuật Việt Nam

Rất đơn giản

   "Mọi điều đẹp và chân thật thì luôn đơn giản "

Jiddu Krishnamurti

*Tranh: Tạ Hỷ Phong

Cung Chúc Tân Xuân!

  Cung Chúc Tân Xuân!

3 .. 2 .. 1 🥂