DƯỠNG SINH - 10 ĐIỀU
1. Ăn chừng vừa – đừng no quá
Khi ăn no vượt 7 phần, tỳ vị phải vất vả co bóp, khí huyết lờ đờ, sinh đầy bụng, khó tiêu. Đông y gọi đó là "hạ nguyên không họa", khí không vận hành – không thông – tắc tại trung tiêu.
2. Ngủ sớm, dậy sớm – đúng nhịp sinh học
Giờ Tý (23h–1h) là lúc thận tàng tinh phục hồi, nếu thức khuya – làm tổn hao thận, mất sinh lực. Dậy sớm vào giữa tiết dương sinh là kích thích khí huyết – giúp máu tự nhiên lưu thông đều khắp thân.
3. Uống nước ấm – ưu tiên nước lọc, không dùng nước lạnh sau ăn
Nước lạnh khi uống vào cơ thể làm tỳ vị co lại, khí trệ, dễ đau bụng, đầy bụng – dạ dày ứ hàn có thể gây tiêu chảy. Uống nước ấm lành bụng, giúp khí thăng lên tỳ vị khỏe mà khí huyết mới đủ.
4. Không tắm ngay sau ăn – cũng không tắm khi cơ thể bị nhiễm lạnh, không tắm muộn…
Vừa ăn no hay vừa bị lạnh thì tắm dễ gây co mạch đột ngột, dễ tổn chính khí, sinh cảm mạo dẫn khí nghịch, gây đau đầu, lạnh lưng, mỏi cổ.
5. Tránh vận động mạnh khi đói
Đói là lúc khí huyết suy. Vận động mạnh khi đói dễ lấy khí nội tạng ra – dễ gây tổn tỳ, hao can thận. Hãy ăn nhẹ trước khi vận động và nghỉ ngơi đúng lúc để khí huyết phục hồi.
6. Ngủ trưa chỉ 15–30 phút, đừng quá lâu
Ngủ trưa nhiều dễ gây khí trệ, nhiều khi mệt hơn không ngủ trưa. Ngủ 15–20 phút là đủ để tỳ vị tái hoạt, tim lồng phổi tỉnh, khí lưu thông tốt cho buổi chiều.
7. Giữ ấm vùng cổ, lưng, lòng bàn chân
Cổ, lưng là khe các kinh quan trọng; lòng bàn chân hội tụ huyệt Thận, Dũng Tuyền. Lạnh vùng này dễ sinh phong hàn – kinh lạc tắc – sinh viêm khớp, đau vai gáy, tê mỏi chân tay.
8. Kiềm chế nóng giận – dưỡng tâm an thần
Tức giận làm can khí uất, thận khí tổn hao, tâm thần rối loạn, gây mất ngủ, nhịp tim mạnh, dạ dày khó tiêu… Dưỡng sinh là dưỡng cả tâm – giữ an khí trong người.
9. Mỗi ngày hãy để tinh thần vui vẻ thoải mái, luôn nở nụ cười nâng cao giá trị cuộc sống.
Cười giúp khí huyết thăng lên, thư giãn thần kinh, kích hoạt tuyến nội tiết, tăng miễn dịch. Đông y gọi nụ cười là dược liệu an thần tự nhiên, giúp dưỡng tân, khai khiếu, điều tâm khí.
10. Ngâm chân – xoa huyệt mỗi tối
Bàn chân là nơi tập trung kinh Thận – Can – Tỳ. Ngâm chân nước ấm có gừng, muối, ngải cứu, sau đó xoa huyệt Dũng Tuyền, vỗ mu bàn chân – giúp khí dương thăng lên, dưỡng thận tinh, giảm tê lạnh tay chân, ngủ ngon, tinh thần minh mẫn.
Dưỡng sinh, suy cho cùng, không phải là đợi khi yếu mới làm, mà là gieo cái khỏe từ khi chưa yếu, nuôi cái bền từ lúc chưa mòn. Trong Đông y, gốc rễ của dưỡng sinh nằm ở việc tu dưỡng khí huyết – điều hòa âm dương – thuận theo thiên nhiên – thuận theo chính mình.
Không có thứ thuốc nào bằng chính cách sống của mình. Sống chậm lại một chút, ăn điều độ một chút, ngủ sớm một chút, giữ ấm một chút, yêu đời một chút … là đã đang “bốc thuốc bổ” cho chính mình mỗi ngày rồi
Lương y Phùng Hải Đăng
Trung Tâm Y Học Dân Tộc
